تبِ تندِ اروپاگرایی بسیار زودتر از آنچه تصور میشد، فروخوابید و «مرگ تدریجی یک رؤیا» آغاز شد.
بحران مالی ابتدای قرن بیستویکم، تلنگری ابتدایی بود که ناگهان با سیلی معضلات و مشکلات امنیتی سهمگین شد. ناتوانی اتحادیۀ خوشآب و رنگ اروپا در حل مشکلات اقتصادی و امنیتی و ناکارآمدی در ایجاد توازن بین قدرتهای اروپای غربی و نوظهورهای اروپای شرقی، نهایتاً کار را به جایی رساند که زخم «ملیگرایی» عمیقتر از قبل بر تن اروپا نشست و کشورهای اروپایی را پلهبهپله فتح کرد.
حتی درخت تنومندی بهنام انگلستان هم در برابر این تندباد خم شد. «برگزیت» و بعداز آن «جنگ اوکراین»، اروپای واحد را به «پیکر اروپای واحد» تبدیل کرد و حالا اگر سرخ نگهداشتن صورت بروکسل با سیلیهای واشنگتن نباشد، قارۀ سبز با وضعیت پیشین خود در حوالی سالهای 1914 میلادی تفاوتی ندارد.