کتاب مستند شناسی از نظریه تا گونه شناسی یکی از کتابهای مجموعه چهار جلدی “از فیلم شناسی تا فیلمسازی ” نوشته آرین طاهری است که توسط انتشارات سوره مهر به چاپ رسیده است.
درباره کتاب مستند شناسی از نظریه تا گونه شناسی
این کتاب هم پایه مستند سازان و نگره پردازان برجسته تاریخ سینمای مستند جهان ، به دیدگاه ها و تحلیل مستندسازان و نگره پردازان ایرانی سینمای مستند نیز پرداخته است که بدون تردید حرف ها و نگاه هایی منحصر به فرد و متفاوت به این پارادیم از فیلمسازی دارند. در سرفصل هایی از این کتاب سعی شده مجموعه ای متوازن از آرای اندیشمندان و هنرمندان داخلی و خارجی ارائه گردد که بتواند به خوبی نمایانگر اشتراکات و نیز تفاوت های مهم نگرش فرهنگی و هنری به فیلم مستند در ایران و جهان باشد.
در نظر گرفتن فیلمسازی مستند به عنوان یک پارادیم در کنش اجتماعی فیلمسازی (و نه صرفا یک ژانر سینمایی ) اهمیت فیلم مستند را در سطحی پیرامون فیلم مستند سراغ داریم مطرح می نماید.
ارائه یک مدل گونه شناسی جدید ، بر مبنای مباحث تئوری مطالعه فیلم که در فصول آغازن کتاب ارائه شده است ، ویژگی دیگر این کتاب است. این مدل گونه شناسی کوشیده است تا انواع مختلف طبقه بندی از فیلم مستند را ، طبق تعریفی که از فیلم مستند و اصول بنیادین آن ارائه می کند ، زیر یک چتر نظری مفهومی یکپارچه سازد.
برشی از کتاب مستند شناسی از نظریه تا گونه شناسی
مبحث گونهشناسی ارائه شده در این کتاب گرچه جدید نیست تفاوت دیدگاه نظریهپردازان و پژوهشگران ایرانی و غیرایرانی فیلم مستند را بر مبنای تفاوت در معیارهای آنها برای طبقهبندی گونههای مستند بهخوبی روشن و تفسیر میکند و در نهایت معلوم میدارد که تفاوت و تمایز در تعاریف و دیدگاههای متنوع در هستیشناسی فیلم مستند از کجا و از چه انتظارات و برداشتهایی ناشی شده است. دیگر توفیق شایان توجه کتاب که پیشینه پژوهشی کمرنگی در متون تألیفی پژوهشگران ایرانی سینمای مستند دارد پرداختن به مقوله مهم و ضروری هنرهای بلاغی معانی بدیع و بیان در فیلم مستند است که البته مقولهای گسترده و نسبتاً پیچیده است؛ اما در حد تعیین چارچوبی کلی و سنجیده برای طرح آن آغاز مناسبی در این کتاب دارد. دیگر دستاورد کتاب مدل سهبعدی وضع شده برای مطالعه شکلی و غیر شکلی فیلم مستند در انواع طبقهبندیهاست. جای خرسندی و امیدواری است که این پژوهش با اندیشه و قلم جوان دانشآموختهای در رشته تلویزیون و ارتباطات به انجام رسیده که ظهور نسل جدیدی از پژوهشگران مستعد و اندیشمند را در کشور ما که برخوردار از بینش تحلیلی و آگاه از موازین پژوهش علمی هستند. در عرصه پژوهشهای تخصصی رسانهای نوید میدهد. دکتر احمد ضابطی جهرمی