کتاب «برزخ زمین» نوشته هاشم افتخار است. نشر مدرسه این کتاب را در ۲۴۸ صفحه و قطع رقعی منتشر کرده است. این رمان یکی از قدیمیترین آثار ژانر علمی-تخیلی در ایران محسوب میشود که با نگاهی ضداستعماری و ضدنژادپرستانه نوشته شده است. داستان آن در جغرافیایی غیر از ایران رخ میدهد و شخصیتهای آن نیز اسامی غیر ایرانی دارند. این انتخاب، به شکل درستی در فرایند قصهگویی اثر گذاشته است.
به عبارت دیگر، «برزخ زمین» تلاش دارد تا از طریق روایتی جذاب و علمی-تخیلی، به هویت واقعی انسانها نقب بزند. هویتی فراتر از نژاد، ملیت و رنگ پوست.
رمان با سیاره فضاییها آغاز میشود که نابود شده است و آنها به دنبال جایی برای زندگی میگردند . آنها کره زمین را پیدا میکنند و در آن ساکن میشوند، اما گروه اکتشافیشان در فضا پخش میشود تا سیارهای قابل سکونت پیدا کنند . فضاییها در زمین به عنوان مهمانهای مخفی زندگی میکنند تا اینکه متوجه میشوند بشر چقدر خطرناک است. آنها خودشان را به شکل حشرات درمیآورند تا مشکلی برای زمینیها ایجاد نشود.
یکی از موجودات فضایی به شکل پرندهریزی در حد زنبور عسل، به جین هابل میچسبد. جین، قهرمان داستان، دختر رئیس ستاد ارتش آمریکا است. او مأمور میشود برای حفاظت از کشورش، به روسیه برود و جاسوسی کند. از طریق این دختر، فضاییها تلاش میکنند بین دو ابرقدرت آن زمان (آمریکا و روسیه) جنگ اتمی راه بیندازند و در این کار موفق هم میشوند، اما در لحظات آخر همان موجود فضایی جلوی این جنگ را میگیرد.
در ادامه، نویسنده پیدرپی هویتهای پوشالی قهرمان داستان را میشکند. شکستهایی که جین هابل را دچار بحران و بهت و حیرت میکند. او تلاش بسیاری میکند تا از این هزارتوی بیپایان رهایی یابد، اما هرقدر جلوتر میرود بیشتر دچار گسست میشود. نویسنده تلاش فراوانی کرده است تا حرفهایش تصنعی و مقالهگون نشود.
۱. یکی از قدیمیترین آثار علمی-تخیلی در ایران
«برزخ زمین» از جمله نخستین کتابهایی است که در ایران در ژانر علمی-تخیلی نوشته شده است و بهعنوان یک اثر پیشگام در این حوزه شناخته میشود .
۲. نگاهی ضداستعماری و ضدنژادپرستانه
رمان در بافت ضداستعماری و ضدنژادپرستانۀ خود، هویتهای پوشالی را میشکند و به مخاطب نشان میدهد که نژادپرستی در چه لایههای پنهانی میتواند وجود داشته باشد . جین هابل گرچه ظاهراً رویکردی نژادپرستانه ندارد، اما در ادامه درمییابد که نگاهش به دیگر انسانها، خصوصاً آنها که مخالف سیاستهای کشورش هستند، بسیار نژادپرستانه است .
۳. روایت علمی-تخیلی جذاب برای نوجوانان
داستان با عناصری مانند موجودات فضایی، جاسوسی، جنگ اتمی و بحرانهای هویتی، مخاطب نوجوان را به سفری پرماجرا میبرد. به گفته یکی از نویسندگان حوزه نوجوان، این کتاب «یک داستان علمی تخیلی است که در آمریکا میگذرد» و «ما در این داستان از پشتپرده نظام سیاسی و نظامی آمریکا آگاه میشویم» .
۴. شخصیتپردازی تأملبرانگیز
شخصیتپردازی جین هابل، از یک جاسوس مأمور تا فردی که با بحران هویت روبرو میشود، برای مخاطب نوجوان جذاب و تأملبرانگیز است.
نوجوانان ۱۴ تا ۱۸ سال که به رمانهای علمی-تخیلی و ماجراجویانه علاقه دارند
کسانی که میخواهند با یکی از قدیمیترین آثار علمی-تخیلی ایران آشنا شوند
مخاطبانی که از داستانهای با درونمایه ضداستعماری و نقد نژادپرستی لذت میبرند
مربیان و معلمانی که به دنبال کتابی مناسب برای بحثهای گروهی درباره هویت و استعمار هستند